Vandaag herdenken we
23 maart 2026
Op 23 maart (vandaag) is het 23 jaar geleden dat we drie brandweermensen verloren tijdens het blussen van de brand in de Koningkerk in Haarlem. Ik sta op deze dag altijd even stil bij deze drie collega’s. Tegelijk zie ik hoe ons vak in de afgelopen jaren veiliger is geworden. Daar hebben we veel voor gedaan en gelukkig met resultaat. Want het doel is te allen tijde om geen collega's te verliezen bij het uitvoeren van ons werk.
Eren door stil te staan en door te innoveren
23 maart is voor mij geen gewone datum. Die dag verloren we 23 jaar geleden drie collega’s bij de brand in de Koningkerk. Dat vraagt (minimaal) jaarlijks om een moment van bezinning. Niet alleen omdat het dichtbij was, maar omdat het ons herinnert aan de vraag die mij als commandant elke dag bezighoudt: hoe zorgen we ervoor dat iedereen na het uitvoeren van zijn of haar taak weer thuiskomt?
De taak van de brandweer is klaarstaan voor anderen. Vroeger betaalden collega’s daar zelf regelmatig de hoogste prijs voor. Kijk je terug over de afgelopen vijftig jaar, dan zie je een pijnlijk patroon: ieder jaar verloren we mensen bij brand, hulpverlening of duiken. Lange tijd leek dat bij het vak te horen.
De omslag
Een van de belangrijkste dingen die ons te doen staat is ervoor te zorgen dat we zelf geen collega's verliezen met de uitoefening van het vak. De afgelopen 15 jaar zijn we daar op heel veel plekken in Nederland heel actief mee aan de slag gegaan. Gelukkig zie ik sinds die tijd iets veranderen. Niet een beetje, maar echt fundamenteel. Het aantal slachtoffers onder eigen personeel is sterk gedaald. Dat komt omdat we anders naar ons werk en de risico's zijn gaan kijken.
Onder andere het kwadrantenmodel helpt ons daarbij. Het is geen ingewikkeld schema, maar een nuchtere manier van besluiten: van buiten naar binnen, stap voor stap. Pas als we zeker weten dat het veilig genoeg is, gaan we naar binnen. En we kiezen er in bepaalde situaties dus ook voor om dat niet meer te doen.
In plaats van ‘rennen’, is de eerste stap nu: ‘Stop en denk na.’
Leren van elk incident
We zijn een lerende organisatie geworden. We praten open over incidenten. We durven te zeggen wat beter kan. En die lessen die delen we landelijk met elkaar. Niet om met vinger te wijzen, maar om elkaar te beschermen. De cijfers lijken te laten zien dat het werkt. En de afgelopen jaren gaat het om gemiddeld 0,3 slachtoffer per jaar. Dat is nog steeds niet nul. Maar het laat wel zien dat we stappen zetten die ertoe doen.
Doelgericht vooruitkijken
23 maart blijft een dag van herinnering. Maar het is ook een dag om vooruit te kijken. Want de beste manier om onze collega’s van toen te eren, is door te zorgen dat er in de toekomst geen nieuwe slachtoffers vallen onder onze collega's.
Dat lukt alleen als we scherp blijven. Niet door achterover te leunen, en te denken “het gaat toch goed zo?”, maar door elke dag, bij elke uitruk en bij elke oefening te kijken wat er beter en veiliger kan.
